आज जीवनका विगतका केही महत्वपूर्ण मोडहरू सम्झँदा गोरखाको पाँचखुवा देउरालीमा बिताएका दिनहरू विशेष रूपमा मनमा आउँछन् । बिए प्रथम वर्षको पढाइ चलिरहेको बेला मलाई एउटा अप्रत्याशित तर महत्वपूर्ण अवसर प्राप्त भयो । हल्यान्डको स्टुडेन्ट हेल्प नेपालमार्फत नेपालको भिलेज इन्भारमेन्ट नेपाल संस्थासँगको सहकार्यमा गोरखाको शैलपुत्री उच्च माध्यमिक विद्यालय तथा वरिपरिका विद्यालयहरूमा कम्प्युटर टिचिङ परियोजना सञ्चालन गर्ने योजना बनेको थियो । त्यस परियोजनाका लागि मलाई तीन महिनाको कम्प्युटर शिक्षकको रूपमा लैजाने प्रस्ताव ठाकुर धितालमार्फत आयो । त्यो बेला मेरो बिए प्रथम वर्षको पढाइ चलिरहेको थियो, जनसवाल राष्ट्रिय दैनिकमा जागिर पनि थियो । नयाँ अवसर स्वीकार गर्ने कि नगर्ने भन्ने विषयमा मैले निकै सोचें । अन्ततः तीन वटा कारणले मलाई निर्णय गर्न सहज बनायो । पहिलो, मेरो आर्थिक अवस्था कमजोर थियो र पारिवारिक जिम्मेवारी पनि थियो । दोस्रो, यो अवसरले नयाँ अनुभव दिने निश्चित थियो । र तेस्रो तथा सबैभन्दा भावनात्मक कारण, शैलपुत्री विद्यालय मेरो गाउँबाट पैदल करिब तीन घण्टाको दूरीमा थियो । अझ विद्यालय रहेको देउराली क्षेत्र मेरो मामाघर आरूपोखरी सोडारी गाउँको नजिकै पथ्र्यो । गाउँमा आमा एक्लै हुनुहुन्थ्यो, त्यसैले कम्तीमा हरेक शुक्रबार उहाँलाई भेट्न जान सकिने आशाले पनि मलाई यो अवसर स्वीकार गर्न प्रेरित ग¥यो ।
सन् २०१२ को अप्रिल महिनामा म लगायत भिलेज इन्भारमेन्ट नेपालका केही समिति सदस्यहरू करिब २२ वटा कम्प्युटर लिएर शैलपुत्री विद्यालय पुग्यौँ । त्यही दिनबाट मेरो नियमित रूपमा क्याम्पस गएर पढ्ने अभ्यास टुट्यो । त्यसपछि मैले पाठ्यपुस्तकहरू आफैँ किनेर घरमै अध्ययन गर्ने र अन्तिम परीक्षामा मात्र सहभागी हुने शैली अपनाएँ । पछि यही बानीले मलाई ब्याचलरदेखि मास्टर डिग्रीसम्म स्वअध्ययनमार्फत अध्ययन गरेर नै सफतापूर्वक सम्पन्न गर्न सक्षम बनायो । देउराली गएपछि सुरुका तीन महिनासम्म मैले शैलपुत्री विद्यालयसहित वरिपरिका थप तीन प्रावी विद्यालयका शिक्षकहरूलाई कम्प्युटर तालिम दिएँ, ताकि उनीहरूले पछि आफ्ना विद्यार्थीहरूलाई सिकाउन सकून् । तीन महिनाको अवधि पूरा भएपछि मेरो गणित विषयप्रतिको दक्षता र अध्यापन शैलीबाट प्रभावित भएर शैलपुत्री विद्यालय व्यवस्थापन समितिले मलाई गणित शिक्षकको रूपमा नियुक्त ग¥यो । त्यसपछि कक्षा ४ को गणित, कक्षा ६ को गणित, कक्षा ९ को अप्सनल म्याथमेटिक्स र कक्षा १० को गणित पढाउने जिम्मेवारी मेरो भयो । मलाई विद्यालयले नै बस्ने र खाने व्यवस्था गरेको थियो । तर हरेक शुक्रबार बेलुका चार बजे विद्यालय छुट्टीहुनासाथ बत्तीएर करिब दुई घण्टामै आफ्नो घर अल्कटार पुग्थेँ । शुक्रबार र शनिबार आमासँग बिताएर आइतबार बिहान सात बजे घरबाट निस्कीएर दश बजेसम्म विद्यालय पुगेर नियमित कक्षामा सहभागी भइसकेको हुन्थेँ ।
देउरालीमा बिताएको समय केवल अध्यापनको अनुभव मात्र थिएन, जीवन सिक्ने एउटा महत्वपूर्ण पाठशाला पनि थियो । त्यस भेगकै ठूलो सरकारी विद्यालयमा अध्यापन गर्ने अवसरले मलाई आफूभन्दा अनुभवी, परिपक्व र समर्पित शिक्षकहरूसँग नजिकबाट काम गर्ने मौका दियो । त्यतिखेर म त एकदमै आलकच्चा उमेरको अपरिपक्क, केबल १८ वर्षको थिए । त्यसर्थ उहाँहरुबाट मैले शिक्षा, समाज, नेतृत्व र जीवनबारे धेरै कुरा सिकेँ । विद्यालयका गतिविधिबाहेक वरिपरिका गाउँहरू घुम्ने, स्थानीय मेला तथा जात्राहरू हेर्ने, नयाँ मानिसहरूसँग चिनजान गर्ने अवसर पनि पाइयो । नजिकै मामाघर भएका कारण बेला–बेला त्यहाँ पनि पुगिरहन्थेँ । बि.ए. प्रथम वर्षको बोर्ड परीक्षा दिन भने काठमाडौं नै आउनुपर्ने हुन्थ्यो । फर्केर हेर्दा देउरालीमा मेरो बसाइ केवल तीन महिनाका लागि सुरु भएको भए पनि लगभग दस महिनासम्म लम्बियो । अन्ततः सन् २०१३ को फेब्रुअरीतिर मलाई एउटा कुरा स्पष्ट हुन थाल्यो—यदि यहीं बसिरहेँ भने मेरो सम्पूर्ण करिअर गाउँमै सीमित हुन सक्छ । जीवनमा अझ धेरै क्षेत्र बुझ्न, नयाँ अवसर खोज्न र आफूलाई थप परीक्षण गर्नुपर्ने महसुस भयो । त्यसैले मैले देउराली छोडेर पुनः काठमाडौं फर्कने निर्णय गरेँ । काठमाडौं फर्किएपछि सन् २०१३ को अक्टोबरसम्म अल्टा ग्राफिक्स प्रेस र एक्टिभ प्रेसमा बिहान र दिउँसो काम गर्दै अत्यन्त व्यस्त जीवन बिताएँ । आज पछाडि फर्केर हेर्दा महसुस हुन्छ, देउरालीमा बिताएका ती करिब दस महिनाले मलाई सरकारी स्कुलको शिक्षक बन्ने अवसर मात्र दिएनन्, जिम्मेवारी, आत्मनिर्भरता, स्वअध्ययन, ग्रामीण समाजको वास्तविकता र जीवनप्रतिको गहिरो दृष्टिकोण पनि प्रदान गर्यो । सरकारी विद्यालयमा अध्यापन गर्दाको त्यो अनुभव मेरो जीवनको एउटा महत्वपूर्ण अध्याय बनेर सधैँ स्मृतिमा रहिरह्यो ।
